فقه الامام علی (ع) الارث

موضوع:

فقه و اصول

نویسنده: خالد الغفوری

سال چاپ: 1389

معرفی:

در این نوشتار با بهره گیری از فقه اهل بیت (ع) به ویژه امام علی (ع) ابعاد مختلف و فروع فقهی ارث مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته است. در ابتدای نوشتار به بررسی ویژگی‌های فقهی و خصائص میراث فقهی شیعه امامیه پرداخته شده سپس نقش اهل بیت (ع) و مرجعیت علمی آنان در باب فقه تشریح شده است. در همین راستا نگارنده به اعلمیت و مرجعیت علمی امام علی (ع) به شهادت عده زیادی از صحابه در این باره اشاره کرده و موسوعه فقهی به جای مانده از آن امام (ع) را توصیف نموده است. نویسنده به علم فرائض (واجبات) و اهمیت آن اشاره کرده و سپس تاریخچه ای از ارث و مباحث مربوط به آن در دین اسلام و امت‌های قبل از اسلام و مشروعیت آن ارائه کرده و مراحل تشریع ارث و ابعاد و تشریع آن و مندرجات صحیفه امام علی (ع) در مورد فرایض (واجبات) و ویژگی‌های فقهی موسوعه فقهی آن حضرت را توصیف می نماید. اسامی و صفات موسوعه فقهی امام علی (ع)، تعداد این موسوعه، تاریخچه موسوعه علمی، میراث علمی امام علی (ع) که نزد فرزندان معصوم آن حضرت است، معرفی شاگردن و راویان امام علی (ع) از مباحث بعدی این نوشتار است. آنگاه نویسنده به مباحث اصلی ارث با توجه به فقه اهل بیت (ع) اشاره کرده و میزان سهم الارث طبقات مختلف ارث و تفصیل آن را بیان کرده است. وی تعریفی از ارث، فرایض و ترکه ارائه کرده و ارکان ارث یعنی ارث برنده‌ها یا همان ترکه میت و حقوق متعلق به آنها، وارث و شرایط آن، موجبات ارث و ترتیب ورّاث مانند پدر و مادر، فرزند، خواهر وبرادر، زوج و زوجه و جد و جده را بررسی نموده است. نویسنده ترتیب ورّاث را در دوفقه امامیه و اهل سنت با یکدیگر مقایسه کرده و موجبات ارث را از منظر فقه مذاهب اربعه و فقه امامیه بیان کرده است. در ادامه نویسنده به کیفیت تقسیم کردن ارث در فقه امامیه اشاره کرده و نصوص نقل شده از امام علی(ع) را در این زمینه ذکر و شرح نموده است. نویسنده در باب موجبات ارث به نسبت و سبب اشاره کرده و از انواع سبب در تبیین زوجیت پرداخته و احکام ارث زن مطلقه در طلاق رجعی و بائن و سایر احکام و فروع فقهی ارث زوج و زوجه را به طور مسبوط بیان کرده و روایاتی فقهی از امیرالمؤمنین در این زمینه شرح نموده است. در فصل بعدی به یکی دیگر از موجبات سببی به نام ولاء مانند ولاء عتق و شرایط ارث در آن اشاره شده است. در فصول بعدی کتاب موانع ارث بیان شده و اموری مانند قتل ( عمد یا خطائی)، کفر، رقیت یا بندگی نداشتن حاجب برای ارث، مقدار ارث عموها، عمه ها، خاله ها، دایی ها، نسبت سهام ارث بین ترکه، مفهوم تعصیب در ارث، مفهوم عول در ارث، بالا رفتن طبقه اجداد، مقدار ارث نوه‌ها و فرزندان نوه ها، ارث کسی که وارث ندارد و اختیارات حاکم اسلامی در این زمینه، حکم ارث کلاله پدر، کلاله مادر، حکم فقهی اجتماع ارث برنده ها، ارث فرزندان برادر و خواهر از دیگر مندرجات این کتاب است. در هر یک از این موضوعات فقهی نویسنده با استفاده از روایات وارد شده از امام علی (ع) و ائمه معصومین مطرح شده و مورد شرح و بررسی فقهی قرار گرفته است.