کنزالعرفان فی فقه القرآن (جلد۲)

موضوع:

قرآن و تفسیر

نویسنده: جمال الدین ابو عبدالله المقداد بن عبدالله السیوری

سال چاپ: 1388

معرفی:

در بین  نگارش‌های قرآنی از سوی مسلمانان، موضوع آیات الاحکام یا احکام القرآن جایگاهی ویژه دارد. تفاسیر فقهی یا آیات الاحکام که نویسندگان در ضمن نگارش آنها به مطالعه و بررسی آیات فقهی قرآن (حدودا” پانصد آیه) پرداخته اند، از قرن دوم و سوم هجری آغاز گردیده است. در میان کتاب های آیات الاحکام اهل سنت، احکام القرآن جَصّاص و احکام القرآن شافعی برجسته‌اند. و در میان تفاسیر فقهی شیعه، کنزالعرفان فی فقه القرآن اثر فاضل مقداد سیوری، متکلم و مفسر نامور شیعه در قرن هشتم و نهم هجری شایان توجه است.

این کتاب چندین بار منتشر شده است؛ اما چاپ جدید آن که از سوی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی به کوشش سید محمّد قاضی و زیر نظر آیت الله محمّد واعظ زاده خراسانی صورت گرفته، تصحیحی است تحقیقی كه به وسیله مقابله با چند نسخه موثق انجام شده است.

مصحح کتاب در آغاز جلد اول ضمن ارائه گزارشی از شیوه تصحیح،  یكی از نسخ را اصل قرار داده  وضمن مراجعه به سایر نسخه‌ها، به اختلاف آنها اشاره نكرده است. هم چنین از کارهایی که مصحح اثر انجام داده، ارجاع احادیث به منابع با اشاره به جلد و صفحه آن در پاورقی است و نیز توثیق اقوال فقیهان، متکلمان، نحویان و دیگر عالمان با ارجاع آنها به مصادر اولیه یا ثانویه ‌است.

محتوای کتاب که به ترتیب مرسوم در کتب فقهی سامان یافته، عبارت است از: کتاب طهارت، کتاب صلاه، کتاب صوم، کتاب زکات، کتاب خمس، کتاب حج، کتاب جهاد و کتاب امر به معروف و نهی از منکر.

ترتیب محتوای جلد دوم عبارت است از: کتاب مکاسب؛ کتاب بیع؛ کتاب دَین؛ کتاب فیه جمله من العقود (کتابی که در آن برخی از عقود آمده) مانند: اجاره، شرکت، مضاربه، ایقاع، ایداع، عاریه، سبق و رمایه، شفعه، لـُقـَطه، غصب، اقرار، وصیت، عطایای منجزّه، نذر و عهد و قسم، عِتق (آزاد کردن برده) و توابع آن؛ کتاب نکاح؛ کتاب مطاعم و مشارب؛ کتاب حدود؛ کتاب جنایات وکتاب قضاء و شهادات.

در پایان جلد دوم کتاب، فهارسی فنی آمده است که خواننده را در مطالعه کتاب بسیار یاری می‌کند. نخستین فهرست، فهرست آیات فقهی جلد دوم است، ولی بقیه فهرست ها كه عبارت‌اند از: فهرست شواهد قرآنی، فهرست شواهد روایی، فهرست شواهد شعری، فهرست اعلام و فهرست منابع و مآخذ، مربوط به هر دو جلدند. فهرست مندرجات جلد دوم نیز در پایان آمده است.